YARATICI ENDÜSTRİLER VE ENDÜSTRİYEL TASARIM: KAVRAMLAR VE OLGULAR
Seçil Toros

Öz

Yaratıcı endüstriler başlığı altında girdisi yaratıcılık ve çıktısı fikri mülki haklar olan yeni bir endüstrinin yükselişi tartışılıyor. Bilgi-temelli-ekonomi üzerinde yükselen üretimin, yaratıcılığın ve inovasyonun, ekonomik ve politik dönüşümlerde belirleyici olacağı kabul ediliyor. Buna bağlı olarak, akademik ilgi enformasyonu işleyebilen ve bilgiyi değişim değerine dönüştürebilen yaratıcı meslek kolları üzerinde yoğunlaşmakta. Ancak bu bağlamda endüstriyel tasarımın yeterli ilgiyi gördüğü söylenemez. Bu makalenin amacı yaratıcı endüstriler söylemi ile endüstriyel tasarım arasındaki ilişkiye odaklanarak, henüz yeterli düzeyde tartışılmamış olan ortak kavramları ve olguları açığa çıkartmaktır. Konu, tasarıma olan ihtiyaç, yaratıcı tasarım süreci ve yaratılan yenilikçi ürün olmak üzere üç temel başlıkta incelenmiştir. Çalışmanın sonunda “yaratıcılık”, “inovasyon”, “iş birliği”, “dijitalleşme” ve “yaratıcı emek” yeni ampirik çalışmalara konu olabilecek başlıklar olarak belirginleşmiştir.

Anahtar Sözcükler

Yaratıcı endüstriler; endüstriyel tasarım; yaratıcılık; iş birliği; inovasyon; dijitalleşme; yaratıcı emek
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2021.1.311329

Kaynakça

Aage, T., ve Belussi, F. (2008). From fashion to design: creative networks in industrial districts. Industry and innovation, 15(5), 475-491.

Aslan, G. (2017). Yaratıcı endüstrilerin yükselişi: Geçmiş, bugün ve gelecek. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(4), 109–122.

Banks, M. (2010). Craft labour and creative industries. International journal of cultural policy, 16(3), 305-321.

Bernabei, R., ve Power, J. (2017). Personalisation from a design practice perspective. Product Lifetimes And The Environment, 37–40. https://doi.org/10.3233/978-1-61499-820-4-37

Bilton, C. (2010). Manageable creativity. International Journal of Cultural Policy, 16(3), 255–269. https://doi.org/10.1080/10286630903128518

Bilton, C., ve Leary, R. (2002). What can managers do for creativity? Brokering creativity in the creative industries. International Journal of Cultural Policy, 8(1), 49–64. https://doi.org/10.1080/10286630290032431

Binark, M. (2013). Yeni Medya ve Yaratıcı Endüstri. In E. Dağtaş (Ed.), Medya Ekonomisi ve İşletmeciliği (ps. 163–190). Anadolu Üniversitesi.

Björgvinsson, E., Ehn, S., ve Hillgren, S.-A. (2010). Participatory design and “democratizing innovation.” Proceedings of the 11th Biennial Participatory Design Conference on - PDC ’10, Ehn 1988, 41. https://doi.org/10.1145/1900441.1900448

Boden, M. A. (2004). The creative mind: Myths and mechanisms. In Artificial Intelligence (Vol. 79, Issue 1). Routledge. https://doi.org/10.1016/0004-3702(95)90025-x

Borja de Mozota, B. (2005). Tasarım Yönetimi. MediaCat.

Borja de Mozota, B. (2006). The Four Powers of Design : A Value Model in Design Management. Design Management Review, 17(2), 44–53.

Bruns, A. (2008). The future is user-led: The path towards widespread produsage. Fibreculture Journal, 11, 1–10. http://eprints.qut.edu.au/7520/

Bruns, A. (2006). Towards Produsage: Futures for User-Led Content Production. In F. Sudweeks, H. Hrachovec, ve C. Ess (Eds.), Cultural Attitudes towards Communication and Technology (ps. 275–284). http://eprints.qut.edu.au/4863/.

Çakır, E. (2018). Collaboration among creative industry workers in new workspaces: the case of a creative hub in İstanbul. METU.

Castells, M. (2002). The Internet Galaxy, Reflections on the Internet, Business, and Society. Oxford Universty Press.

Comunian, R. (2011). Rethinking the creative city: the role of complexity, networks and interactions in the urban creative economy. Urban studies, 48(6), 1157-1179.

Cunningham, S. (2002). From cultural to creative industries: theory, industry and policy implications. Media International Australia Incorporating Culture and Policy, 102(1), 54–65. https://doi.org/10.1177/1367877906066878

DCMS. (2016). Creative Industries: Focus on Employment.

DCMS. (2020). Annual Report ve Accounts (Issue March).

DCSM. (2013). Classifying and Measuring the Creative Industries: Consultation on Proposed Changes (Issue April).

Demir, E. M. (2014). Yaratıcı endüstriler. İlef Dergisi, 1(2), 87–107.

Demir, E. M. (2018). Türkiye’de yaratıcı emek. Moment, 5(2), 174–194.

Demir, E. M. (2019). Türkiye’de Yaratıcı Emek. Moment Journal, 5(2), 174–194. https://doi.org/10.17572/mj2018.2.174194

Deuze, M. (2005). Towards professional participatory storytelling in journalism and advertising. First Monday, 10(7).

Dursun, O. (2018). Yaratıcı endüstri̇leri̇n aşkınsal alanda görünümü: Yaratıcı endüstri̇leri̇n yaşam dünyasının sömürgeleşti̇ri̇lmesi̇n etki̇si̇. Moment, 5(2), 144–173.

Erkayhan, Ş. (2015). Yaratici endüstri̇ler ve di̇ji̇tal gelecek strateji̇leri̇. E-Journal of Intermedia, 2(2), 411–423.

Esen, Ü. B., ve Atay, Ö. (2017). Ekonominin yeni yüzü: Yaratıcı ekonomi. Sosyoekonomi, 25(33), 59–80. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.289441

Esen, Ü. B., ve Atay, Ö. (2020). Türkiye’nin yaratıcı şehirleri. Bilig, 92(March), 29–54.

Findeli, A. (2001). Rethinking Design Education for the 21st Century: Theoretical, Methodological, and Ethical Discussion. Design Issues. https://doi.org/10.1162/07479360152103796

Fleischmann, K., Daniel, R., ve Welters, R. (2017). Developing a regional economy through creative industries: innovation capacity in a regional Australian city. Creative Industries Journal, 10(2), 119–138. https://doi.org/10.1080/17510694.2017.1282305

Florida, R. (2006). The flight of the creative class: The new global competition for talent. Liberal Education, 92(3), 22–29.

Florida, R. (2012). The Rise of the Creative Class, Revisited. In Basic Books. https://www.creativeclass.com/rfcgdb/articles/national journal Rise of the Creative Class.pdf

Galloway, S., ve Dunlop, S. (2007). A critique of definitions of the cultural and creative industries in public policy. International Journal of Cultural Policy, 13(1), 17–31. https://doi.org/10.1080/10286630701201657

Gershman, M., Thurner, T. W., ve Chudaeva, M. (2020). Industrial design for economic growth: Russia’s efforts to improve its manufacturing sector. Creative Industries Journal, 13(3), 244-258.

Green, M., Seepersad, C. C., ve Hölttä-Otto, K. (2014). Crowd-sourcing the evaluation of creativity in conceptual design: A pilot study. ASME 2014 International Design Engineering Technical Conferences ve Computers and Information in Engineering Conference, V007T07A016. https://doi.org/10.1115/detc2014-34434

Gürsu, H. (2014). Sahi İnovasyon Neden Bize Bu Kadar Uzak? Destek Yayınları.

Hartley, J. (2005). Creative Industries. In J. Hartley (Ed.), Creative Industries (ps. 1–40). Blackwell Publishing.

Haskett, J. (2002). Tasarım. Dost Kitabevi Yayınları.

Hassenzahl, M., ve Tractinsky, N. (2006). User experience - A research agenda. Behaviour and Information Technology, 25(2), 91–97. https://doi.org/10.1080/01449290500330331

Hesmondhalgh, D. (2010). User-generated content, free labour and the cultural industries Critiques of creative labour in the digital era. Ephemera, 10(3/4), 267–284. http://www.ephemerajournal.org/sites/default/files/10-3hesmondhalgh.pdf

Hesmondhalgh, D., ve Baker, S. (2009). A very complicated version of freedom: Conditions and experiences of creative labour in three cultural industries. Poetics, 38(1), 4–20. https://doi.org/10.1016/j.poetic.2009.10.001

Hesmondhalgh, D., ve Pratt, A. C. (2005). Cultural industries and cultural policy. International Journal of Cultural Policy, 11(1), 1–13. https://doi.org/10.1080/10286630500067598

Hocaoğlu, D. (2016). Yaratıcı endüstrilerin yerel ekonomilerdeki önemi ve tasarımın bu endüstrilere katkısı. Journal of Planning, 25(3), 189–194. https://doi.org/10.5505/planlama.2016.55265

Howkins, J. (2002). The creative economy: How people make money from ideas. Penguin UK.

IDF. (2017). The Basic of User Experience Design. In Interaction Design Foundation. https://www.interaction-design.org/literature/article/5-stages-in-the-design-thinking-process

Junid, I., ve Yamato, E. (2019). Manga influences and local narratives: ambiguous identification in comics production. Creative Industries Journal, 12(1), 66-85.

Kaya, E. (2016). Kapitalist emek sürecinin öğeleri ekseninde kültürel endüstriler ve yaratıcı emek. İletişim Araştırmaları, 14(1), 43–74.

Kaygan, S., ve Demir, Ö. (2017). The cost of “free” in freelance industrial design work : The case of Turkey. The Design Journal, 20(4), 493–510. https://doi.org/10.1080/14606925.2017.1321859

Kaygan, S., Ilhan, A. O., ve Oygür, I. (2020). Change in industrial designers’ jobs: The case of Turkey. The Design Journal, 23(6), 821–841. https://doi.org/10.1080/14606925.2020.1802892

Kaymas, S. (2019a). Türk dünyasında kültür ve yaratıcı endüstri yönetişimi üzerine bir değerlendirme. Bilig, 90, 215–243.

Kaymas, S. (2019b). Yaratıcı endüstriler ekosistemi içerisinde Ankara: Sorunlar, olanaklar ve potansiyeller üzerine bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 108–125.

Kaymas, S. (2020). Yaratıcı endüstriler, kültür temelli girişimcilik ve eleştirel ekonomi politik: Kör noktayı yeniden düşünmek. İnsan ve İnsan, 7(26), 93–113.

Kensing, F., ve Blomberg, J. (1998). Participatory Design: Issues and Concerns. Computer Supported Cooperative Work, 7(3–4), 167–185. https://doi.org/10.1023/A:1008689307411

Lazzeretti, L., Capone, F., ve Seçilmiş., İ. E. (2014). Türkiye’de yaratıcı ve kültürel sektörlerin yapısı. Maliye Derg, 166, 195–220.

Matheson, B. (2006). A culture of creativity: Design education and the creative industries. Journal of Management Development. https://doi.org/10.1108/02621710610637963

McAuliffe, Cameron. (2012). Graffiti or street art? Negotiating the moral geographies of the creative city." Journal of urban affairs 34(2), 189-206.

Miles, I., ve Green, L. (2008). Hidden innovation in the creative industries. In Project report NESTA (Issue July). https://doi.org/10.5172/imps.11.2.148

Moles, A. A., ve Jacobus, D. W. (1988). Design and immateriality: What of it in a post industrial society? Design Issues, 25–32. https://doi.org/10.2307/1511384

Potts, J., ve Cunningham, S. (2015). Four models of the creative industries. Revue d’économie Politique, 120(1), 163. https://doi.org/10.3917/reds.201.0163

Prahalad, C. K., ve Ramaswamy, V. (2004). Co-creation experiences: The next practice in value creation. Journal of Interactive Marketing, 18(3), 5–14. https://doi.org/10.1002/dir.20015

Pratt, A. C. (2008). Creative cities: The cultural industries and the creative class. Geografiska Annaler: Series B, Human Geography, 9(2), 107–117.

Sanders, E. B.-N. (2002). From user-centered to participatory design approaches. In Design and the social sciences (ps. 18–25). https://doi.org/10.1201/9780203301302.ch1

Seçilmiş, E. İ. (2015). Türkiye de yaratıcı endüstrilerin kümelenmesi. Ege Akademik Bakış, 15(1), 9–9. https://doi.org/10.21121/eab.2015117995

Spinuzzi, C. (2004). The methodology of participatory design. Technical Communication, 52(2), 163–174. https://doi.org/10.1353/csd.2015.0028

TheEconomist. (2005). The rise of the creative consumer. The Economist.

Toffler, A. (1981). Üçüncü Dalga. Altın Kitaplar.

Trischler, J., Pervan, S. J., Kelly, S. J., ve Scott, D. R. (2018). The value of codesign : The effect of customer involvement in service design teams. Journal of Service Research, 21(1), 75–100. https://doi.org/10.1177/1094670517714060

Tuite, A., ve Horton, K. (2019). Crafting symbolic value: art, craft and independent fashion. Creative Industries Journal, 12(3), 284-300.

Uslu, S. S. (2010). 21. Yüzyılda yaratıcı şehirler ve endüstriler sempozyumuna dair. 21. Yüzyılda Yaratıcı Şehirler ve Endüstriler, 17–20.

Von Hipple, E. (1986). Lead users : A source of novel product concepts. Management Science, 32(7), 791–805.

Wu, W. (2017). Chinese animation, creative industries, and digital culture. Routledge.

YEKON. (2012). Yaratıcı Endüstriler Konseyi Derneği Tüzüğü. http://www.yekon.org/tuzuk.htm

Yum, S. (2020). The relationship between creative industries and the urban economy in the USA. Creative Industries Journal, 13(2), 95-116.