TÜRKİYE’DE K-POP KARŞITI SÖYLEM ve K-POP HAYRANLARININ TAKTİKSEL MÜCADELESİ
Alptekin Keskin, Mutlu Binark

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de Kore Dalgası ve K-pop karşıtlığının geleneksel medya metinlerinde ve Twitter ortamında dolaşıma sokulan #kpopyasaklansın ve #kpopyasaklansin etiketlerinde ne tür söylemsel mekanizmalar aracılığıyla şekillendiğini incelemektedir. Geleneksel medya metinlerinde, K-pop’a yönelik ahlaki paniğin, günah keçisi gösterme, korku yaratma, damgalama ve etiketleme gibi söylem mekanizmaları kullanılarak üretildiği; ‘salgın’ olarak K-pop, hegemonik erkeklik temsiline karşı tehdit ve yeni din olmak üzere üç alt temada bu karşıtlığın kurgulandığı örnekler üzerinden tartışılmaktadır. Ayrıca geleneksel medya metinlerinde üretilen bu karşıtlığı besleyen bir hashtag kampanyasının akıbeti de burada ele alınmıştır. Twitter Türkiye ortamından Nvivo12 ile 17-21 Haziran 2020 tarihleri arasında derlenen #kpopyasaklansın ve #kpopyasaklansin etiketleri altında dolaşıma sokulan bu gönderilere tematik içerik analizi uygulanmıştır. Gerek geleneksel medya metinlerinde gerekse Twitter’da yapılan kampanyada K-pop karşıtı söylemin, kültürel özcülükten, İslam dinini tektipleştirici bir şekilde yorumlamaktan, homofobi ile transfobiden beslendiği görülmüştür. Çalışmanın bir diğer bulgusu, Türkiye’deki K-pop hayranlarının #kpopyasaklansın etiketini, katılımcı kültürün bir özelliğini yaşama geçirerek trolledikleri gözlemidir. K-pop karşıtlığını yayan bir etiketin hayranlar tarafından trollenmesi, K-pop aktivizminin Türkiye’deki başarılı örneklerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. 

Anahtar Sözcükler

K-pop karşıtlığı; ahlaki panik; günah keçisi gösterme; korku yaratma; damgalama
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2021.1.144167

Kaynakça

Akyıldız, T. (30 Mart 2014). Sosyal Medya Günah Keçisi. Milliyet. Erişim: 09 Temmuz 2020, https://www.milliyet.com.tr/cadde/tolga-akyildiz/sosyal-medya-gunah-kecisi-1859543

Albayrak, H. (9 Mart 2017). Kore Dizileri, K-Pop ve Güney Kore Müslümanları. Karar. Erişim: 21 Haziran 2020, www.karar.com/yazarlar/hakan-albayrak/kore- dizileri-k-pop-ve-guney-kore-muslumanlari-3497

Aydın, A. O. (29 Ocak 2019). Eşcinsel ordular geliyor. Erişim: 22 Haziran 2020, Yeni Akit: www.yeniakit.com.tr/yazarlar/ail-osman-aydin/escinsel-ordular-geliyor-27310.html.

Altheide, D. L. (2006). Terrorism and the Politics of Fear. Oxford: AltaMira.

Altheide, D. L. (2013). Media Logic, Social Control, and Fear. Communication Theory, 23, 223-238.

Altheide, D. L. (2016). Media Culture and the Politics of Fear. Cultural Studies ↔ Critical Methodologies, 19 (1), 3-4.

Asa, S. (2019). Güney Kore Popüler Kültürü'nün (Hallyu) İmam Hatip Lisesi Öğrencilerine Etkisi Üzerine Bir Alan Araştırması. Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Ata, Y. (2019). Popüler Müzikte Bir "Ötekileştirme" Örneği: Heavy Metal'e Yönelik Olumsuz Yargıların Estetik, Toplumsal ve Ahlaki Boyutları, Etnomüzikoloji Dergisi, 2 (2), 179- 200.

Ayten, A. (2020). Farklı Etik Yaklaşımlar: İnternetteki Her Şey Kamusal mı?, Mutlu Binark ve Ergin Şafak Dikmen (Ed.), içinde, Yeni Medya Araştırmalarında Etik Bakış Açısı ve Uygulamalar (s. 9-33), Ankara: Alternatif Bilişim Derneği, Erişim: https://ekitap.alternatifbilisim.org/yeni-medya-arastirmalarinda-etik/

Becker, H. S. (1966). Outsiders: Studies in the Sociology of Deviance. New York: The Free Press.

Binark, M., Karataş, Ş., Çomu, T. ve Koca, E. (2015). Türkiye'de Twitter'da Trol Kültürü. Toplum ve Bilim, Sayı: 135, 124-157.

Binark, M. (2019). Kültürel Diplomasi ve Kore Dalgası “Hallyu”: Güney Kore’de Sinema Endüstrisi, K-Dramalar ve K-pop. Ankara: Siyasal.

Binark ve Karataş-Özaydın, Ş. (2020). Kurgulanmış K-Erkeklik İmgesi: Güney Kore Yaratıcı İçerik Endüstrisi ve şık Olunacak Hallyu Yıldızları. Mutlu Binark (Ed.), içinde, Asya’da Popüler Kültür ve Medya. (s. 141-168). Ankara: UMAG.

Binark, M. (2020). Arttırılmış Eğlence Olarak K-pop ve BTS’in Çekim Gücü. Mutlu Binark (Ed.), içinde, Asya’da Popüler Kültür ve Medya (s. 189-226). Ankara: UMAG.

Bishop, J. (2014). Dealing with Internet Trolling in Political Online Communities: Towards the This Is Why We Can’t Have Nice Things Scale. International Journal of E-Politics, 5(4), 1-20. Doi: 10.4018/ijep.2014100101

Braun, V. ve Clarke V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology. 3(2),77-101.

Bulut, E. ve Yörük, E. (2017). Digital Populism: Trolls and Political Polarization of Twitter in Turkey. International Journal of Communication, 11, 4093–4117.

Campbell, C. (2013). Günah Keçisi: Başkalarını Suçlamanın Tarihi. (G. Kastamonulu, Çev.). İstanbul: AyrıntI.

Cohen, S. (2011). Folk Devils and Moral Panics. Oxon ve New York: Routledge.

Çelik, F. (20 Haziran 2020). K-Pop’ta tehlike büyüyor: Art arda gelen dört ölüm. Yeni Şafak. Erişim: 20 Haziran 2020, www.yenisafak.com/video-galeri/hayat/k-popta-tehlike-buyuyor-art-arda-gelen-dort-olum/2205811

Coscarelli, J. (22 Haziran 2020). Why Obsessive K-Pop Fans Are Turning Toward Political Activism. The New York Times. Erişim: 04 Kasım 2020, https://www.nytimes.com/2020/06/22/arts/music/k-pop-fans-trump-politics.html

Culliford, E. (21 Haziran 2020). TikTok Users, K-Pop Fans Say They Helped Sabotage Trump Rally With False Registrations. Reuters. Erişim: 24 Haziran 2020. https://reuters.com/article/us-usa-election-trump-tiktok-idUSKBN23SOL6

Çomu, T. ve Halaiqa, İ. (2014). Web İçeriklerinin Metin Temeli Çözümlemesi. Mutlu Binark (Ed.), içinde, Yeni Medya Çalışmalarında Araştırma Yöntem ve Teknikleri (s. 31-92). İstanbul: Ayrıntı.

Dhawan, R.J. (2017). Korea’a Cultural Diplomacy: An Analysis of the Hallyu in India. Strategic Analysis, 41 (6), 559-570.

Dirini, İ. ve Özsu, G. (2020). Covid-19 Pandemi Sürecinde Sosyal Medyada Nefret Söylemi Raporu. Z. Özarslan (Ed.) Ankara: Alternatif Bilişim Derneği. Erişim: https://ekitap.alternatifbilisim.org/covid19-nefret-soylemi-raporu/

Doré, P. ve Pugsley, P.C. (2019). Genre conventions in K-pop: BTS’s ‘Dope’ music video. Continuum, 33 (5), 580-589.

Ece, A. (2009). Michel Foucault Düşüncesinde Söylem, Düzen ve Hakikat. İstabul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Ercan. S. (17 Haziran 2020a). Ülkem adına bir kez daha umutlandım….Erişim: 18 Aralık 2020. https://twitter.com/saidercan/status/1273340208000520199

Ercan. S. (17 Haziran 2020b). Sadece bir kez #kpopyasaklansın yazsanız…Erişim: 18 Aralık 2020. https://twitter.com/saidercan/status/1273275977200807938

Ganghariya, G. ve Kanozia, R. (2020). Proliferation of Hallyu Wave and Korean Popular Culture Across the World: A Systematic Literature Review From 2000-2019, Journal of Content, Community & Communication, 11 (6), 177-207.

Giddens, A. (2012). Sosyoloji. (C. Güzel, Yay. Haz.). Ankara: Kırmızı.

Girard, R. (2005). Günah Keçisi. (I. Ergüden, Çev.). İstanbul: Kanat Kitap.

Goffman, E. (2014). Damga: Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar. (Ş. Geniş, L. Ünsaldı, S.N. Ağırnaslı., Çev). Ankara: Heretik.

Goffman, E. (2018). Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu. (B. Cezar, Çev.). İstanbul: Metis.

Güngör Kırçıl, A. (2009). Türkiye'de Medya, Suç ve Ahlaki Panik İlişkisi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi.

Hebdige, D. (2004). Altkültür: Tarzın Anlamı. (S. Nişancı, Çev.). İstanbul: Babil.

Herman, T. (22 Haziran 2020). Digitally-savvy and passionate, K-pop fans’ Trump activism should come as no surprise. The Guardian. Erişim: 25 Haziran 2020. www.theguardian.com/commentisfree/2020/jun/22/digitally-savvy-and-passionate-k-pop-fans-trump-activism--should-come-as-no-surprise

Holmes, D. (23 Kasım 2020). The Boundless Optimism of BTS. Esquire. Erişim: 23 Kasım 2020. https://www.esquire.com/entertainment/music/a34654383/bts-members-be-album-interview-2020

Jewkes, Y. (2004). Media & Crime.Londra: Sage.

Kang, H. (24 Haziran 2020). K-Pop’s Digital ‘Army’ Musters To Meet The Moment, Baggage In Tow, NPR. Erişim: 25 Haziran 2020. https://www.npr.org/2020/06/24/882867577/k-pops-digital-army-musters-to-meet-the-moment-baggage-in-tow

Karabağ, Ç. (2020). Metinsel Konumdan Sosyal Öznelere Kadın Sinema İzleyicileri. Özsoy Aydan (Ed.) içinde, Sinema Seyir ve Seyirci (s.53-76). Konya: Literatürk.

Karaosmanoğlu, K. (2019). Komplo Teorileri: Disiplinlerarası Bir Giriş. İstanbul: İletişim.

Karataş, Ş. ve Binark, M. (2016). Yeni Medyada Yaratıcı Kültür: Troller ve Ürünleri 'Caps'ler. TRT Akademi, Cilt 1, Sayı 2, 426-448.

Kayış, H. H. (2020). Fabrication/Yeniden Üretim Gereği. Mutlu Binark ve Elif Şafak Dikmen (Ed.), içinde Yeni Medya Araştırmalarında Etik Bakış Açısı ve Uygulamalar (s. 58-88).Ankara: Alternatif Bilişim Derneği. Erişim: https://ekitap.alternatifbilisim.org/yeni-medya-arastirmalarinda-etik/

Keskin, A. (20 Temmuz 2020). K-Pop’tan K-Aktivizme Sosyal Medyanın Yeni ‘K’ Güçleri. Erişim: 21 Kasım 2020. https://yenimedya.wordpress.com/2020/07/20/k-poptan-k-aktivizme-sosyal-medyanin-yeni-k-gucleri/.

Keten, E. T. (3 Kasım 2019). Sosyal medya çağının günah keçisi: Tiktok. T24 Erişim: 9 Temmuz 2020. https://t24.com.tr/yazarlar/emre-tansu-keten-sosyal-medya/sosyal-medya-caginin-gunah-kecisi-tiktok,24340

Kılıçarslan, İ. (12 Şubat 2019). K-Pop, BTS, army ve Z kuşağının halleri. Yeni Şafak. Erişim: 22 Haziran 2020. www.yenisafak.com/yazarlar/ismailkilicarslan/k-pop-bts-army-ve-z-kusaginin-halleri-2049263

Kim, J.O. (2016). The Korean Wave As A Localizing Process: Nation As A Global Actor in Cultural Production. (Doktora Tezi). Temple University.

K-pop’ta tehlike büyüyor: Art arda gelen dört ölüm (20 Haziran 2020). Yeni Şafak. www.yenisafak.com/video-galeri/hayat/k-popta-tehlike-buyuyor-art-arda-gelen-dort-olum/2205811

Lee, A. (8 Haziran 2020). K-pop fans are taking over ‘White Lives Matter’ and other anti-Black hashtags with memes and fancams of their favorite stars. CNN. Erişim: 27 Haziran 2020 https://edition.cnn.com/2020/06/04/us/kpop-bts-blackpink-fans-black-lives-matter-trnd/index.html

Lorenz, T., Browning, K., Frenkel, S. (21 Haziran 2020). TikTok Teens and K-Pop Stans Say They Sank Trump Rally. The New York Times. Erişim: 24 Haziran 2020, https://nytimes.com/2020/06/21/style/tiktok-trump-rally-tulsa.html

Maliangkay, R. ve Song, G. (2015). A sound wave of effeminacy: K-pop and male beauty ideal in China, JunBong Choi ve Roald Maliangkay (Ed.). K-pop -The International Rise of the Korean Music Industry. (s. 164-177). London: Routledge.

Macit, M. (2018). Kore Dalgası: Küresel Popüler Kültür Fenomeni HALLYU/Kore Dizileri. İstanbul: Bir.

McCurry, J. (24 Haziran 2020). How US K-pop fans became a political force to be reckoned with. The Guardian. Erişim: 25 Haziran 2020. https://www.theguardian.com/music/2020/jun/24/how-us-k-pop-fans-became-a-political-force-to-be-reckoned-with-blm-donald-trump

Mills, S. (2005). Mıchel Foucault. London ve New York: Routledge.

Moffitt, B. (2020). Popülizmin Küresel Yükselişi: Performans, Siyasi Üslup ve Temsil. O. Özgür (çev.). İstanbul: İletişim.

Morimoto, L. ve Chin, B. (2017). Reimagining the Imagined Community: Online Media Fandoms in the Age of Global Convergence. J. Gray, C. Sandvoss, & C. L. Harrington (Eds.), Fandom: Identities and Communities in a Mediated World. (p. 174-188). NY: New York University Press.

Mutlu, E. (1995). İletişim Sözlüğü. Ankara: Ark.

Nugroho, S. A. (2013). (Anti) K-pop, Religious and Nationalism. Erişim: 26.11.2020.

https://www.academia.edu/19547216/_Anti_K_Pop_Religious_Norms_and_Nationalism

Önel, M. A. (23 Ocak 2019). Erişim: 22 Haziran 2020. www.twitter.com/Mehmet_Ali_ONEL/status/1087861716459892736

Önel, M.A. (20 Haziran 2020). Kpop tehlikesi büyüyor. Erişim: 21 Haziran 2020. www.youtube.com/watch?v=QAr6NSk96VE

Özay, M. (16 Şubat 2019). Ucube gençlik projesi: BTS. Türkiye Gazetesi. Erişim: 25.06.2020. www.turkiyegazetesi.com.tr/egitim

Özbudun, S. (2017). Bir İktidar Aracı Olarak Korku. Toplum ve Hekim, Cilt: 32 Sayı: 2, 113-118.

Özçetin, B. (2019). Kitle İletişim Kuramları: Kavramlar, Okullar, Modeller. İstanbul: İletişim.

Özkazanç, A. (2020). Bir Musibet: Yeni Türkiye’de Erillik, Şiddet ve Feminist Siyaset. İstanbul: Dipnot.

Özmen, S., ve Erdem, R. (2018). Damgalamanın Kavramsal Çerçevesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23:1, 185-208.

Özkaya, P. (2020). Z Kuşağı ile İletişimde Popüler Kültür Ögeleri: K-Pop Örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Özturhan, F. (2019). İmam Hatip Lisesi Öğrencilerinin Güney Kore Dizileri İzleme Durumları ve Dizilerin Etkileri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Paksoy, M. (25 Şubat 2019). K-Pop’ta mesele sadece müzik değil. Anadolu Ajansı. Erişim: 22 Haziran 2020. www.aa.com.tr/tr/yasam/k-popta-mesele-sadece-muzik-degil/1402068

Paksoy, M. (14 Şubat 2019b). Uzak Doğu’dan yayılan ‘K-Pop tehlikesi. Anadolu Ajansı. Erişim: 22 Haziran 2020. www.aa.com.tr/tr/tryasam/uzak-dogudan-yayilan-k-pop-tehlikesi/1392110

Ritzer, G. (2011). Küresel Dünya. (M. Pekdemir, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.

Purvis, T. ve Hunt, A. (2014). Söylem, İdeoloji, Söylem, İdeoloji, Söylem, İdeoloji…(S. Coşar, Çev.). Moment Dergi, 1(1), 9-36.

Saeji, C. B. (24 Haziran 2020). The K-pop revolution and what it means for American Politics. The Washington Post. 4 Kasım 2020. https://www.washingtonpost.com/outlook/2020/06/24/what-is-k-pop-how--did-its-fans-humiliate-president-trump/

Semerci, P. U. ve Erdoğan, E. (2019). Siyasetteki Gölge: Korku. İstanbul: İthaki.

Slattery, M. (2017). Sosyolojide Temel Fikirler. Ü. Tatlıcan ve (G. Demiriz, Çev.). Ankara: Sentez.

Şenol, M. (11 Şubat 2019). Gençlerimiz Saldırı Altında. Doğru Haber. Erişim: 22.06.2020.

https://dogruhaber.com.tr/haber/433939-genclerimiz-saldiri-altinda/

Tangün, Y. A. ve Parlak, İ. (2020). Politik Söylemin ‘Komplo Teorisi Formu’na Özdeş Sınırları: Kanaat Teknisyeni, Habitus ve İktidar Stratejileri. Mülkiye Dergisi, 44 (2), 287-320.

Tombul, I. (2020). Netnografik Analizle Türkiye'de YouTuberlar ve Değişen Ahlaki Panik Fenomeni. Erciyes İletişim Dergisi, 7(2), 789-811.

Trzcinska, J. (2018). Polish K-Pop Fandom: Phenomenon, Structure & Communication. Wroclaw: Trickster.

TXT Turkey (23 Ocak 2019). Beyaz TV 3. Cinsiyet konusu tartışılıyor REZİLLİK. Erişim: 21 Haziran 2020. https://www.youtube.com/watch?v=d7FYGKmTNLk&t=1s

TVNET (18 Haziran 2020). Bu KPop denilen şey çok vahşi! Bütün dünyaya cinsel kimliksizlik yayıyor. Erişim: 07 Aralık 2020. https://www.youtube.com/watch?v=Izux1_gnkiw&t=25s

Üçler, N. ve Yıldız, E. (2019). Homofobi odaklı Nefret Söylemlerinin Çevrimiçi Gazete Yorumlarında Yeniden Üretilmesi. Z. Burcu Şahin (Ed.) İletişim Etiği: Kavramlar, Olgular ve Tartışmalar. (99-133). Konya: Literatürk.

Yıldırım, E. (6 Mart 2019). Transkültür ve transcinsiyet tehdidi karşısında gençlerimiz. Yeni Şafak. Erişim: 22 Haziran 2020. www.yenisafak.com/yazarlar/ergunyildirim/transkultur-ve-transcinsiyet-tehdidi-karsisinda-genclerimiz-2049543

Yoon, T. J. ve Jin, D. Y. (2017). Introduction. The Korean Wave: Twenty Years, Retrospect and Prospect. Tae-Jin Yoon ve Dal Yong Jin.(Ed). The Korean Wave: Evolution, Fandom, and Transnationality.(s. xi-xix). Londra: Lexington Books.

Yoon, K. (2019). Transnational fandom in the making: K-pop fans in Vancouver. The International Communication Gazette, 81(2), 176-192.

Young, J. (1971). The Drug Takers: The Social Meaning of Drug Taking. London: Paladin.

Vaismoradi, M., Turunen, H. ve Terese, B. (2013). Content Analysis and Thematic Analysis: Implications for Conducting a Qualitative Descriptive Study, Nursing and Health Sciences, 15, 398-405.

We Stage The World (5 Ekim 2016). Habertürk Ana Haber Bülteni. Erişim: 21 Haziran 2020. https://www.youtube.com/watch?v=wYvZ-fQA5DA&t=3s-.