İHTİYAT VE CAZİBE İKİLEMİNDE TÜRKİYE’DE SPİRİTÜEL ERKEKLİKLER
Kurtuluş Cengiz, Hande Gür

Öz

Spiritüel topluluklar ve yeni dini hareketler içinde erkeklere, kadınlara kıyasla daha az rastlanmakla birlikte, bu tür arayışlara daha önce uzak duran erkeklerin çeşitli erkeklik krizleriyle yüzleştikçe manevi arayışlarında bir artış ve çeşitlenme olduğu görülüyor. 2018-2020 arasında TÜBİTAK desteğiyle gerçekleştirdiğimiz alan araştırmasının verilerinden yola çıkan bu çalışma, Ankara, İstanbul, İzmir, Konya, Muğla ve Çanakkale illerinde en az üç yıldır aktif bir biçimde spiritüel arayış içerisinde olan bireylerle yapılan derinlemesine görüşmeler ve gözlemler üzerinden, Türkiye’deki spiritüel pratiklerle erkeklik arasındaki ilişkileri tartışmayı amaçlıyor. Yaptığımız derinlemesine görüşmeler ve katılımcı gözlemler, erkeklerin maneviyat arayışının büyük ölçüde kendini koruma ve yeterlilik kazanma motivasyonuyla şekillendiğini gösteriyor. Çalışma, Türkiye’de spiritüel erkeklik hallerinin bir ihtiyat ve cazibe ikileminde şekillendiğini iddia ederken; erkeklerin spiritüel tercihlerinin bizatihi kendisinin erkeklerin karşılaştıkları problemlerle yüzleşmesinin ve güçlenmesinin bir aracı olduğunu savunuyor.  

Anahtar Sözcükler

Spiritüellik; yeni dini hareketler; erkeklik; spiritüel erkeklik; yeni çağ hareketleri
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2021.1.6687

Kaynakça

Arweck, E. (2006). Researching New Religious Movements: Responses and Redefinitions. London: Routledge.

Anderson, E. (2009). Inclusive Masculinities: The Changing Nature of Masculinities. New York: Routledge.

Balswick, J. ve Peek, C. (1971). The Inexpressive Male: A Tragedy of American Society. The

Family Coordinator, 20, 363-368.

Barker, C. (2008). Men, Buddhism and the Discontents of Western Modernity. Journal of Men, Masculinities and Spirituality, 2(1), 29‐46.

Barker, E. (1999). New Religious Movements: Their Incidence and Significance.Wilson, B. ve Cresswell, J. (Der.), içinde, New Religious Movements: Challenge and Response (s.15-32). London: Routledge.

Beasley, C. (1999). What is Feminism? An Introduction to Feminist Theory. Londra: Sage.

Biddulph, S. (1994). Manhood. Sydney: Finch.

Bogdan, H. ve Lewis, J. (Der.) Sexuality and New Religious Movements. New York: Palgrave Macmillan.

Bridges, T. ve Pascoe, C. J. (2014). Hybrid Masculinities: New Directions in the Sociology of

Men and Masculinities. Sociology Compass, 8, 246-258.

Butler, J. (2014). Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. (B. Ertür Çev.). İstanbul: Metis.

Carrigan, T.,Connell, B.ve Lee J. (1985). Towards a New Sociology of Masculinity. Theory and Society, 14(5), 551-604.

Connell, R.W. (2019). Erkeklikler. (N. Konukcu Çev). Ankara: Phoenix.

Connell, R.W. ve Messerschmidt, J.W. (2005). Hegemonic Masculinity: Rethinking the Concept. Gender and Society, 19(6), 829-859.

Connell, R.W., Hearn, J. ve Kimmel, M. S. (2005). Handbook of Studies on Men and Masculinities. California: Sage.

Coles, T. (2008). Finding Space in the Field of Masculinity: Lived Experiences of Men’s Masculinities. Journal of Sociology, 44, 233-248.

Dawson, L. (2003). VII Sex and Gender Issues and New Religious Movements. Dawson, L. (Der.), içinde, Cults and New Religious Movements (s.227-229). Oxford: Blackwell.

De Boise, S.ve Hearn, J. (2017). Are Men Getting More Emotional? Critical Sociological Perspectives on Men, Masculinities and Emotions. The Sociological Review, 65(4), 779-796.

Deniz, D. (2008). Dersim Alevilik Mitleri ve Erkeklik Kurguları. Mutluer, N. (Der.), içinde, Cinsiyet Halleri (s.61-72). İstanbul: Varlık.

Demetriou, D. (2001). Connell’s Concept of Hegemonic Masculinity. Theory and Society, 30(3), 337-61.

Donaldson, M. (1993). What is Hegemonic Masculinity? Theory and Society, 22(5), 643-657.

Erkmen T. D. (2021) Flexible Selves in Flexible Times Yoga and Neoliberal Subjectivities in Istanbul, Sociology, 00(0), 1-18.

Ertegün, E. (11 Mayıs 2020a). Yeni Eril’in Doğuşu. Yeniye Doğru. Erişim: 20 Aralık 2020, http://yeniyedogru.com/blog/2020/05/yeni-erilin-dogusu/

Ertegün, E. (13 Haziran 2020b). Eril-Dişil Enerji. Başka Mecra. Erişim: 20 Aralık 2020, https://baskamecra.com/featured/eril-disil-enerji/

Faludi, S. (1999). Stiffed: The Betrayal of Modern Man. Londra: Chatto ve Windus.

Flory, R. ve Miller, D. (2007). The Embodied Spirituality of the Post-Boomer Generations. Flanagan, K. ve Jupp, P. (Der.), içinde, A Sociology of Spirituality (s.201-218). Hampshire: Ashgate.

Fox, M. (2008). The Hidden Spirituality of Men: Ten Metaphors to Awaken the Sacred Masculine. Novato: New World Library.

Frosh, S., Phoenix, A. ve Pattman, R. (2002). Young Masculinities: Understanding Boys in Contemporary Society. Basingstoke: Palgrave.

Freud, S. (2004). Uygarlık, Toplum ve Din. (E. Kapkın Çev.). İstanbul: Payel.

Fuller, R. (2001). Spiritual, But Not Religious: Understanding Unchurched America. NewYork: Oxford University Press.

Geertz, C. (2010). Kültürlerin Yorumlanması.(H. Gür Çev.). Ankara: Dost Kitabevi.

Gog, S. (2020). Neo-liberal Subjectivities and the Emergence of Spiritual Entrepreneurship: An Analysis of Spiritual Development Programs in Contemporary Romania, Social Compass, 67(1), 103–119.

Gür, H. (2020). Spiritual But Not Religious?: New Mevlevis of Contemporary Mevleviye in Turkey. Journal of Empirical Theology, 33(1), 122-148. https://doi.org/10.1163/15709256-12341408

Gür, H. (2018). Contemporary Mevleviye in Turkey from the Perspective of New Religious Movements: “New Mevlevis'' of Istanbul and Konya (Unpublished MSc thesis). Ankara: Middle East Technical University, Ankara, Turkey.

Hearn, J. (2004). From Hegemonic Masculinity to the Hegemony of Men. Feminist Theory, 5(1), 49-72.

Hızır Kamp, Erişim: 20 Aralık 2020, http://www.hizirkamp.com/mobile/erkyolu.html

Kimmel, M. (2010). Misframing Men: The Politics of Contemporary Masculinities. New York: Rutgers University.

Kimmel, M. (1987).The Contemporary “Crisis” of Masculinity in Historical Perspective. Brod, H. (Der.), içinde, The Making of Masculinities (s.121-153). New York: Routledge.

Lippy, C.H. (2005). Do Real Men Pray? Images of the Christian Man and Male Spirituality in White Protestant America. Knoxville: University of Tennessee.

McGuire, M.B. (2002). Religion: The Social Context. Illinois: Waveland.

McNess, A. (2008). Happy to Talk to a Point: Bereaved Young Men and Emotional Disclosure. Youth Studies Australia, 27, 25–34.

Messner, M. (1997). Politics of Masculinities: Men in Movements. Oxford: Alta Mira.

Morgan, D. (2006). The Crisis in Masculinity. Davis, K., Evans, M. ve Lorber, J. (Der.), içinde, Handbook of Gender and Women's Studies (s.109-124). Londra: Sage.

Nelson, J. (1985). Male Sexuality and Masculine Spirituality. Siecus Report, XIII(4), 1-4.

Özbay, C. (25 Ocak 2019). Erkeklikler Dile Düşünce. Cenk Özbay. Erişim: 15 Aralık 2020, https://cenkozbay.com/2019/01/25/erkeklikler-dile-dusunce/

Özbay, C. (2013). Türkiye’de Hegemonik Erkekliği Aramak. Doğu Batı, 63, 185-204.

Özyeğin, G. (2015). New Desires, New Selves: Sex, Love and Piety among Turkish Youth. New York: NYU.

Palmer, S. (2003). Women’s ‘Cocoon Work’ in New Religious Movements: Sexual Experimentation and Feminine Rites of Passage. Dawson, L. (Der.), içinde, Cults and New Religious Movements (s.245-256). Oxford: Blackwell.

Pease, B. (2012). The Politics of Gendered Emotions: Disrupting Men’s Emotional Investment in Privilege. Australian Journal of Social Issues, 47, 125-142.

Porterfield, A. (2001). The Transformation of American Religion: The Story of a Late Twentieth- Century Awakening. New York: Oxford University.

Puttick, E. (2003). Women in New Religious Movements. Dawson, L. (Der.), içinde, Cults and New Religious Movements (s.230-244). Oxford: Blackwell.

Puttick, E. (2001). Chapter 7: Women in New Religious Movements. Wilson, B. ve Cresswell, J. (Der.), içinde, New Religious Movements: Challenge and Response (s.141-160). Londra ve New York: Routledge.

Roof, W.C. (2009). Spiritual Seeking in the United States: Report on a Panel Study. Archives de Sciences Sociales des religions, 109 (Janvier-mars 2000/August), 49-66.

Seidler, V. (1994). Unreasonable Men: Masculinity and Social Theory. Londra: Routledge.

Seven, R. (2016). Melankoli ve Erkek Dindarlığı.(Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Smith, C. ile Denton, M. (2005). Soul Searching: The Religious and Spiritual Lives of American Teenagers. New York: Oxford University.

Tuksal, H.Ş. (2004). İslamcı Erkekliğin İnşası: Geleneksel Rollerin İhyası. Toplum ve Bilim, 101, 81-89.

Türk, H.B. (2015). Tuhaf Bir Hikâye: Adnan Hoca ve Toplumsal Cinsiyet Temsilleri. Toplum ve Bilim, 133, 215-246.

Vance, L. (2015). Women in New Religions. New York: NYU.

Waling, A. (2019). Rethinking Masculinity Studies: Feminism, Masculinity, and Poststructural Accounts of Agency and Emotional Reflexivity. Journal of Men’s Studies, 27(1), 89-107.

Woodhead, L. (2007). Chapter 6: Why So Many Women in Holistic Spirituality? A Puzzle Revisited. Flanagan, K.ve Jupp, P. (Der.), içinde A Sociology of Spirituality (s.115-126). Hampshire: Ashgate.

Wuthnow, R. (2003). All in Sync: How Music and Art Are Revitalizing American Religion. Los Angeles: University of California.

Yolcu, M.A. (2012). Koryak ve Çukçi Şamalığında Transvestizm. Acta Turcica, 4(1-2), 174-189.