“TANRILARIN DERİN ARZULARI” FİLMİNDE JAPON YARATILIŞ MİTİ, TABULARIN İHLALİ VE MODERNLİĞİN İNŞASI
Mikail Boz

Öz

Mitler uygarlığın çok eski dönemlerine ait fenomenler gibi görünse de, modern toplumsal yaşam kavramın gönderimde bulunduğu olumlu ve olumsuz iki yönü de içinde barındırmaktadır. Olumlu anlamıyla mit olağanüstü kişilerin başından geçen olağanüstü konuları ele alan bir anlatı türü olsa da bu anlatının belirli bir mistifikasyon üretme potansiyeli, mitlerin olumsuz, birer “yanlış bilinç” taşıyıcısı olarak da anlam kazanmasına neden olmuştur. Sinema metinleri de mitlerin sahip olduğu bu çift anlamlılık ve yönü izleyicilere sürekli sunan bir araçtır.

Bu çalışmada mitografi ve sinema ilişkisi belirli bir sinema metni üzerinden ele alınıp incelenmiştir. Shohei Imamura’nın 1968 tarihli Tanrıların Derin Arzuları (Kamigami no fukaki yokubô) adlı eseri açık biçimde Japon kuruluş mitine gönderimde bulunmaktadır. Ön planda Futori ailesinin işlediği çeşitli suçlar ve tabu ihlallerinden dolayı başından geçenleri ele alınırken, arka fonda Japon modernleşmesine dönük endişeler ve korkular dile getirilmektedir. Bu bağlamda ilgili eser mit, tabu, ihlal ve modernleşme kavramları etrafında nitel, yapısalcı mitografik analize tabii tutulmuştur. Levi-Strauss’un ortaya koymuş olduğu ikili karşıtlıklar yöntemiyle doğa/kültür, tabu/ihlal, uygar/uygar olmayan, geleneksel/modern gibi kavramsal çiftler ve başlıklar altında analiz edilen filmde, Japon kuruluş mitinin yeniden canlandırılmaya çalışıldığı, moderne karşıt geleneksel Japonya’ya dönüş özleminin öne çıkan bir söylem olarak belirdiği görülmüştür. Filmde modernitesiz modernleşme perspektifinin öne çıkarılan bir söylem olduğu saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler

Mit; Japon köken miti; tabu ve ihlal; modernleşme; Shohei Imamura; Tanrıların Derin Arzuları
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2020.2.334353

Kaynakça

Aydin. S. & Ozbudun, S. (2003). Culture. Antropoloji Sözlüğü. (K. Emiorglu & S. Aydin, Eds.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayinlari.

Barthes, R. (2014). Çağdaş Söylenler. (4th Ed.). (T. Yücel, Trans.). İstanbul, Turkey: Metis Yayınları

Berger, A. A. (2014). Kültür Eleştirisi, Kültürel Kavramlara Giriş. (2th ed.). (Ö. Emir, Trans.). İstanbul, Turkey: Pinhan Yayınları.

Beasley, W. G. (1999). The Japanese Experience. A Short History of Japan. London, England: Wiedenfeld & Nicolson.

Buxton, R.G.A. & Smith, J. Z. (2017). Myth. Encyclopædia Britannica. Retrieved from https://www.britannica.com/topic/myth. Encyclopædia Britannica Inc.

Cassirer, E. (2005). Sembolik Formlar Felsefesi 2. Mitik Düşünme. (M. Köktürk, Trans.). Ankara, Turkey: Hece Yayınları.

Campbell, J. (1993). Doğu Mitolojisi. (3th ed.). (K. Emiroğlu, Trans.). İstanbul, Turkey: İmge Yayınları.

Campbell, J. (1994). Yaratıcı Mitoloji. (K. Emiroğlu, Trans.). İstanbul, Turkey: İmge Yayınları.

Campbell, J. (1995). İlkel Mitoloji. (2th ed.). (K. Emiroğlu, Trans.). İstanbul, Turkey: İmge Yayınları.

Campbell, J. & Moyers, B. (2013). Mitolojinin Gücü. (3th. Ed.). (Z. Yaman, Trans.). İstanbul, Turkey: Mediacat.

Desser, D. (1988). Eros plus Massacre: An Introduction to the Japanese New Wave Sinema. Blooming and Indianapolis: Indiana University Press.

Doty, W. G. (2000). Mythography: The Study of Myths and Rituals. (2th. Ed.). Tuscaloosa and London: The University of Alabama Press.

Fiske, J. (2003). İletişim Araştırmalarına Giriş. (2th. Ed.). (S.İrvan, Trans.). Ankara, Turkey: Bilim ve Sanat.

Freud, S. (1999). Dinin Kökenleri. (4th. Ed.). (S. Budak, Trans.). Ankara, Turkey: Öteki Yayınları.

Freud, S. (2004). Uygarlık, Toplum ve Din. (E. Kapkın, Trans.). İstanbul, Turkey: Payel Yayınları.

Eliade, M. (2001). Mitlerin Özellikleri. (2th. Ed.). (S. Rifat, Trans.). İstanbul, Turkey: Om Yayınları.

Eliade, M. & Couliano, I. P. (1997). Dinler Tarihi Sözlüğü. (A. Erbaş, Trans.). Ankara, Turkey: İnsan Yayınları.

Imamura, S. (1968). Profound Desires of the Gods [Film]. Japan.

Japangov (2020). The Origin of Japan’s Modernization: Reviewing the Significance of the Meiji Restoration after 150 Years. Retrieved from https://www.japan.go.jp/tomodachi/2018/spring2018/the_origin_of_japans_modernization.html

Jung, C.G. (2009). İnsan ve Sembolleri. (4th. Ed.). (A.N. Babaoğlu, Trans.). İstanbul: Okuyanus Yayınları.

Levi-Strauss, C.(2013). Mit ve Anlam. (G.Y. Demir, Trans.). İstanbul, Turkey: İthaki Yayınları.

Levi-Strauss, C. (1966). The Savage Mind. (G. Weidenfeld, Trans.). London, England: Weidenfeld and Nicolson Ltd.

Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü. (O. Akınhay & D. Kömürcü, Trans.). Ankara, Turkey: Bilim ve Sanat Yayınları.

Morris, B. (2004). Din Üzerine Antropolojik İncelemeler Bir Giriş Metni. (T. Atay, Trans.). İstanbul, Turkey: İmge Yayınları.

Myth (2020). In Oxford Learners Dictionaries. Retrieved from https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/myth.

Myth (2020). In Lexico. Retrieved from https://www.lexico.com/definition/myth.

Rosenberg, D. (2003). Dünya Mitolojisi. (3th. Ed.). (Çev. K. Akten, E. Cengiz, A.U. Cuce, K. Emiroğlu, T. Kenanoğlu, T. Kocayigit, E. Kuzhan, B.Odabaşı, Trans.). İstanbul, Turkey: İmge Yayınları.

Sahlins, M.D. (2014). Tarihsel Metaforlar ve Mitsel Gerçeklikler: Sandwich Adaları Krallığı'nın Erken Dönem Tarihinde Yapı. (T. Doğan, Trans.). İstanbul, Turkey: Bgst Yayınları.

Segal, R.A. (2004). Mit. (N. Örge, Trans.). Ankara, Turkey: Dost Yayınları.

Swyngedouw, J. (2005). Şintoculuk. Dinler. (içinde). (Birinci Baskı). (P. Poupard, Eds.). (M. Cedden, Trans.). Ankara, Turkey: Dost Yayınları.

Taylor, C. (2011). Modernliğin Sıkıntıları. (İkinci Basım). (U. Canbilen, Trans.). İstanbul: Ayrıntı.

Teksoy, R. (2009). Rekin Teksoy'un Sinema Tarihi. C. 1. (Üçünü Baskı). İstanbul: Oğlak.

Williams, R. (2012). Anahtar Sözcükler. (5th. Ed.). (S. Kılıç, Trans.). İstanbul, Turkey: İletişim Yayınları.

Wilkinson, P. (2010). Efsaneler ve Mitler. (E. Lakşe, Trans.). İstanbul, Turkey: Alfa Yayınları.