POSTMODERNİZMİ NETFLIX’TEN SEYRETMEK: METİNLERARASILIKTAN NOSTALJİYE STRANGER THINGS
Yasemin Özkent

Öz

Bu çalışmada Netflix orijinal dizisi Stranger Things (2016- ), postmodern anlatılarda çokça yer alan metinlerarasılık ve nostalji kavramlarından yola çıkılarak analiz edilmektedir. Dizide yer alan metinlerarasılığın birtakım metinlerin dünyasına erişirken nostaljiyi aracı kılması, çalışmada iki kavram üzerinde durulmasına yol açmıştır. Stranger Things konusu, izleği, karakterleri ve görsel düzenlemeleri itibariyle 1980’li yıllara öykünmekte, bir bakıma 1980’li yılların popüler kültür ürünlerinin, dizi ve film evreninin kolajını yapmaktadır. Çalışmanın amacı Netflix orijinal içeriğinin, gelişen teknolojiye koşut olarak metinlerarası ilişkilerden ve pastiş aracılığıyla gerçekleşen nostaljik motiflerden daha fazla beslendiğini ortaya koymaktır. Bu bakımdan çalışma, metinlerarasılık teorisi temelinde postmodern anlatının yeni televizyon mecralarındaki yayılımını örneklemek açısından önemlidir. Çalışmada betimleyici bir tutumla postmodern anlayışın değerler dizgesinden faydalanılmıştır. Metinlerarası ilişkilerin işleyişi anlamlandırılırken, Roland Barthes’ın metni oluşturan tüm izleklerin izleyicide toplandığı yönündeki yaklaşımına yaslanılmıştır. Nostalji ve pastiş kavramları aracılığıyla geçmişin imgelerinin yeniden kurulması, Fredric Jameson, Linda Hutcheon ve Svetlana Boym’un yaklaşımlarıyla ele alınmıştır. Bu bağlamda metinlerarası ilişkilerin ve nostaljinin diziye bilinçli bir şekilde eklemlenerek, eski ve yeni arasında bağ kurulduğu savunulmaktadır. İzleksel ve biçimsel yönelimleriyle dizi, postmodern anlatının başarılı örneklerinden biridir.


Anahtar Sözcükler

Postmodernizm; postmodern anlatı; metinlerarasılık; nostalji; Stranger Things
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2020.2.314333

Kaynakça

Aktulum, K. (2000). Metinlerarası İlişkiler. Ankara: Öteki Yayınevi.

Anderson, P. ve Meiksins W. E. Modernizm, Postmodernizm ya da Kapitalizm. (A. T. Erdağı ve Ç. Ünal, Çev.). İstanbul: Bilim Yayıncılık.

Aydemir, Ş. (2019). Stranger Things 3. Sezon: Duvarın Altında Kalmak!. Altyazı Dergisi. Erişim https://altyazi.net/gozecarpanlar/stranger-things-3-sezon-duvarin-altinda-kalmak/

Barthes, R. (1977). The Death of the Author, (S. Heath, Çev.), içinde Image, Music, Text (s. 142-148). London, Great Britain: Fontana Press.

Bauman, Z. (2000). Postmodernlik ve Hoşnutsuzlukları. (İ. Türkmen, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Bakhtin, M. (2001). Karnavaldan Romana: Edebiyat Teorisinden Dil Felsefesine Seçme Yazılar. (C. Soydemir, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Berktay, F. (2000). Küreselleştikçe Parçalanan Bir Dünyanın Düşünsel İzdüşümü: Postmodernizm. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 21 (2000), 1-12.

Best, S. ve Kellner, D. (2011). Postmodern Teori Eleştirel Soruşturmalar. (M. Küçük, Çev). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Boym, S. (2009). Nostaljinin Geleceği. (F. B. Aydar, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.

Büyükdüvenci, S. ve Öztürk S. R. (2014). Postmodernizm ve Sinema. Ankara: Dipnot Yayınları.

Calhoun, C. (1993). Postmodernism as Pseudohistory. Theory, Culture and Society, 10 (1), 75-96.

Cevizci, A. (2017). Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Say Yayınları.

Eagleton, T. (2011). Postmodernizmin Yanılsamaları. (M. Küçük, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Ecevit, Y. (2001). Türk Romanında Postmodernist Açılımlar. İstanbul: İletişim Yayınları.

Fuery, P. (2000). New Developments in Film Theory. New York: St. Martin’s Press.

Flisfeder, M. (2017). Postmodern Theory and Blade Runner. New York, London: Bloomsbury Academic.

Fludernik, M. (2005). Histories of Narrative Theory (II): From Structuralism to the Present, James Phelan & Peter J. Rabinowitz (Ed.), içinde, A Companion to Narrative Theory (s. 36-60). Oxford: Blackwell Publishing.

Hall, S. (1995). Yeni Zamanların Anlamı. (A. Yılmaz, Çev.). Stuart Hall ve Martin Jacques (Der.), içinde, Yeni Zamanlar, (s. 105-127). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Harvey, D. (2010). Postmodernliğin Durumu Kültürel Değişimin Kökenleri. (S. Savran, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.

Hutcheon, L. ve Valdes, M. J. (2000). Irony, Nostalgia and Postmodern: A Dialogue. Poligraphias 3 (1998-2000), 18-41.

Hutcheon, L. (2004). A Poetics of Postmodernizm: History, Theory Fiction. Routledge Taylor & Francis Group: Londra & New York.

Huyssen, A. (1993). Postmodernin Haritasını Yapmak. (M. Küçük, Çev.). Mehmet Küçük (Der.), içinde, Modernite versus Postmodernite (s. 107-131). Ankara, Vadi Yayınları.

Jameson, F. (2011). Postmodernizm ya da Geç Kapitalizmin Kültürel Mantığı. (N. Plümer ve K. Gölcü, Çev.). Ankara: Nirengi Kitap.

Kovacs, A. B. (2010). Modernizmi Seyretmek Avrupa Sanat Sineması, 1950-1980. (E. Yılmaz, Çev.). Ankara: De Ki.

Kumar, K. (2013). Sanayi Sonrası Toplumdan Post-modern Topluma Çağdaş Dünyanın Yeni Kuramları. (M. Küçük, Çev.). Ankara: Dost Kitabevi.

Lovecraft, H. P. (2004). Toplu Eserleri 3. (H. F. Nemli, Çev.). Ankara: Dost Yayınevi.

Lyotard, J. F. (1997). Postmodern Durum. (A. Çiğdem, Çev.). Ankara: Vadi Yayınları.

Marshall, G. (2005). Sosyoloji Sözlüğü. (O. Akınhay ve D. Kömürcü, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.

Menteşe, O. B. (1992).Sanat’da Modernism’den Postmodernism’e. Ceylan Ertem (Haz.), içinde, Littera Edebiyat Yazıları, C III, Ankara: Karşı Yayınları.

Mollet, T. (2019). Demogorgons, Death Stars and Difference: Masculinity and Geek Culture in Stranger Things. Refractory, 31. ISSN 1447-4905.

Opperman, S. (1992). Postmodern Romanda Değişen Anlatım Biçemi ve ‘Gerçeklik’ / ‘Yazı’ İkilemi, Ceylan Ertem (Haz.), içinde, Littera Edebiyat Yazıları, C III, Ankara: Karşı Yayınları.

Orr, J. (1997). Sinema ve Modernlik. (A. Bahçıvan, Çev.). Ankara: Ark Yayınları.

Rosenau, P. M. (1998). Postmodernizm ve Toplum Bilimleri. (T. Birkan, Çev.). İstanbul: Ark Yayınları.

Oskay, Ü. (1982). Çağdaş Fantazya Popüler Kültür Açısından Bilim-Kurgu ve Korku Sineması. Ankara: Ayko Yayınları.

Ryan, M. ve Kellner, D. (2010). Politik Kamera. (E. Özsayar, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Sardar, Z. (1998). Postmodernism and the Other: The New Imperialism of Western Culture. London: Pluto Press.

Sarup, M. (2004). Post-yapısalcılık ve Postmodernizm. (A. Güçlü, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat.

Stam, R. (2014). Sinema Teorisine Giriş. (S. Salman ve Ç. Asatekin, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Stauth, G. ve Turner, B. S. (1993). Nostalji, Postmodernizm ve Kitle Kültürü Eleştirisi. (M. Küçük, Çev.). Mehmet Küçük (Der.), içinde, Modernite versus Postmodernite (s. 259-276). Ankara: Vadi Yayınları.

Stranger Things En Çok İzlenen Dizi Oldu. (16 Temmuz 2019). NTV.

Şaylan, G. (2016). Postmodernizm. Ankara: İmge Kitabevi.

The Duffer Brothers (Yapımcı ve Yönetmen). (2016- ). Stranger Things [Netflix orijinal dizisi]. USA: 21 Laps Entertaintment, Monkey Massacre.

Thompson, K. (2003). Storytelling in Film and Television. Cambridge, London: Harvard University Press.

Warhol, R. (2005). Neonarrative or How to Render the Unnarratable in Realist Fiction and Contemporary Film, James Phelan & Peter J. Rabinowitz (Ed.), içinde, A Companion to Narrative Theory (s. 220-232). Oxford: Blackwell Publishing.