Savaş ve Görselleşen Savaş Arasındaki İkilem: WPP’nin Ödüllendirdiği Savaş Fotoğrafları Üzerine Bir Analiz
Onur Dursun, Filiz Yıldız, Serkan Bulut

Öz

Savaş, yerel, ulusal ve küresel düzlemlerde güçlü olumsuz etkileri olan, canlıların temel haklarını ihlal eden ve çoğunlukla da geri dönüşü olmayan felaketlere yol açan bir durumdur. Savaş, etkilerini toplumsal yapının bütün yaşam alanlarında ve kurumlarında hissettiren bir olgudur. Savaş, ölüm, yaralanma, bedensel ve ruhsal etkiler bırakma gibi etkileriyle bilinen ama çoğu kez toplumsal yapı üzerindeki makro ölçekli hasarlarının ihmal edildiği bir çatışma sürecidir. Medya da sunumları ile savaşa ilişkin bu genel bakış açısını, yani ölüm ve yaralanma gibi durumları öne çıkarma ve toplum üzerindeki makro etkileri/sonuçları da ihmal etme eğilimindedir.

Bu çalışma, Dünya Basın Fotoğrafı Vakfı (World Press Photo Organisation [WPP]) tarafından çeşitli kategorilerde ödüllendirilen savaş temalı fotoğraflara içerik analizi uygulayarak, savaşların olası etkilerini ve sonuçlarını bu görseller aracılığıyla ne ölçüde temsil ettiğini araştırmayı amaçlamıştır. Analiz, uluslararası alanda savaş anlatısının çoğunlukla Batılı foto-muhabirleri tarafından inşa edildiğini, savaşın coğrafyası olarak ise Batılı olmayan bölgelerin gösterildiği sonucuna varmıştır. Ayrıca foto-muhabirlerinin savaşı görselleştirirken ağırlıklı olarak ölüm, yaralanma ve engellilik, yer değiştirme, açlık ve yoksulluk gibi temalar üzerinden kurduğu; savaş esnasına odaklanarak uzun erimli sonuçları genel olarak ihmal ettikleri; savaşı öznesiz göstererek anlatımı büyük ölçüde dolaylı-sembolik imgeler üzerinden kurdukları sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Terimler

foto muhabirliği; Dünya Basın Fotoğrafı Kuruluşu; savaşın görselleştirilmesi; Batılı bakış; savaş fotoğrafçılığı