Türk Edebiyatındaki “Direnme Noktası”: Leylâ Erbil
Hilâl Aydın

Öz

 

Gelenekle bağlarını koparan 1950 kuşağı içinde değerlendirilen Leylâ Erbil, anormal/deli olarak nitelenen karakterlerin bilincini içeriden yansıtmayı denediği, dilbilgisi kuralları ve noktalama işaretlerini altüst ettiği aykırı diliyle, bu kuşak içinde dahi sivrilen bir yazar olmuştur. İnsan ilişkilerindeki ikiyüzlülükleri, bireysel zaaf ve korkuların yol açtığı kötülükleri, baskılanmış cinselliğin sakatladığı kadın-erkek ilişkilerini, edebiyat dünyasına ve genel olarak topluma egemen olan eril zihniyeti; küçük görülen entelektüel kadınların hayal kırıklıklarını, yazma endişelerini ve toplumsal yaptırımlara karşı çıkan kendilik arayışlarını, çoğunluğunu kadın karakterlerin oluşturduğu anlatılarının merkezine yerleştirmiştir. Bunu yaparken özerk bir kadın dilinin imkânlarını yoklayan yazar, yapıtlarında, Freud’un ve modernist edebiyatın sunduğu teknik olanaklardan yararlanmıştır. Yarattığı bu estetik sapma yanında toplumcu-eleştirel bakış açısını terk etmediğini, açık siyasi göndermeler yoluyla toplumsal hafızaya seslendiği bütün yapıtlarında görmek mümkündür. Bu yazı, Erbil’in bir “kadın yazar” olarak Türk edebiyatındaki özgün konumuna, sözü edilen özellikler ışığında değinme amacı taşımaktadır. 

 

Anahtar Terimler

Leylâ Erbil; kadın yazar; kadın dili; kendilik arayışı; toplumcu-eleştirel bakış
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2015.2.272288

Kaynakça

Bezirci, A. (2003). 1950 Sonrasında Hikâyecilerimiz. İstanbul: Evrensel.

Dirlikyapan, J. Ö. (2013). Kabuğunu Kıran Hikâye: Türk Öykücülüğünde 1950 Kuşağı. İstanbul: Metis.

Erbil, L. (1988). Mektup Aşkları. İstanbul: Can.

Erbil, L. (1989). Tuhaf Bir Kadın. İstanbul: Can.

Erbil, L. (1998). Her Zaman Genç, Her Zaman ‘Kendi Olan’ Bir Yazar: Leylâ Erbil.

Söyleşiyi yapan: Sırma Köksal (Yanlışlıkla Leyla Şahin adıyla yayımlanmıştır.). Cumhuriyet Kitap 442, 1, 4-5.

Erbil, L. (2003). Cüce. İstanbul: Türkiye İş Bankası.

Erbil, L. (2004a). Soruşturma. Edebiyatımızda 1950 Kuşağı. Adam Öykü 53, 30-32.

Erbil, L. (2004b). Gecede. İstanbul: Türkiye İş Bankası.

Erbil, L. (2006). Leylâ Erbil’le Kitaplarını Konuştuk. Söyleşiyi yapan: A. Şebnem Birkan. Erişim: 19 Ekim 2015, http://yeniedebiyat.blogcu.com/leyla-erbil-le-kitaplarini-konustuk-a-sebnem-birkan/441601

Erbil, L. (2010). Eski Sevgili. İstanbul: Türkiye İş Bankası.

Erbil, L. (2011). Beni Günah Çıkarmaya Zorlamak İstiyorsunuz Sanki. Söyleşiyi yapan: Yalçın Armağan, Erkan Irmak. Yeni Yazı 11, 88-101.

Erbil, L. (2012). Üç Başlı Ejderha. İstanbul: Türkiye İş Bankası.

Erbil, L. (2013a). Söyleşi. Söyleşiyi yapan: Yılmaz Varol. Zihin Kuşları içinde (s. 170-210). İstanbul: Türkiye İş Bankası.

Erbil, L. (2013b). Karanlığın Günü. İstanbul: Türkiye İş Bankası.

Erbil, L. (2013c). Tuhaf Bir Erkek. İstanbul: Türkiye İş Bankası.

Gürbilek, N. (2004). Kör Ayna Kayıp Şark: Edebiyat ve Endişe. İstanbul: Metis.

Llosa, Mario Vargas. (2014). Genç Bir Romancıya Mektuplar. Emrah İmre (Çev.). İstanbul: Can.

Özer, N. (2007). Leylâ Erbil’in Romanlarında Siyasal Söylemin İşlevi. Süha Oğuzertem (Haz.), Leylâ Erbil’de Etik ve Estetik içinde (s. 189-196). İstanbul: Kanat.

Temizyürek, M. (2007). Yoksa Ben de mi?.. Süha Oğuzertem (Haz.), Leylâ

Erbil’de Etik ve Estetik içinde (s. 217-227). İstanbul: Kanat.

Woolf, V. (2012). Kendine Ait Bir Oda. İstanbul: İletişim.